Një ditë, gjatë bisedimit të Hazretit Kuşadaliu, në teqe shpërthen zjarr. Hazreti nuk tregon asnjë shqetësim. Disa herë i thonë: “Teqeja po digjet.” Ai përsëri nuk i kushton vëmendje. Kur dhoma mbushet me tym, kthehet nga ata që dëgjonin dhe thotë: “Tani të ngrihemi.” Ndërsa teqeja digjej e bëhej hi, ai urdhëron: “Falënderim që shpëtuam nga ceremonia.”
Duke iu drejtuar atyre që e kuptuan gabim këtë qëndrim, Hazreti thotë:
“Jemi brenda një mosdijeje. Ndërsa përpiqemi ta mësojmë mosdijen, e ngatërrojmë edhe më shumë. Gjendja jonë është riza ndaj kaderit; kurrsesi nuk dëshirojmë të kundërshtojmë. Teqeja është e shenjta jonë e dukshme në këtë botë; pranimi ynë është gjendje e brendshme. Muhabbeti në teqe është një dashuri; muhabbeti dhe dashuria nuk marrin formë. A ka forma dashuria? A ka vend dashuria? A mund të marrë formë? A preket me dorë? A shihet me syrin e kokës? Dashuria është ndjesi, është dëgjim i brendshëm. A e ka shuar zjarri dashurinë? A mund ta shuajë zjarri dashurinë? Teqeja ekziston, është e bukur, është e Gjallë (Hajj). Por teqeja nuk është kusht; nuk themi se të mos ketë teqe. Kjo duhet menduar thellë. Moskuptimi i fjalëve nuk është mangësi e mikut. Duhet t’i japim kohës atë që i takon dhe ta ringjallim epokën. Nëse nuk i vëzhgojmë nevojat e kohës, shërbimi humbet kuptimin. Të dashuruarit që e përmendin Atë, a janë të lidhur me vendin? A është e domosdoshme një ndërtesë? Marifeti është ta dish, ta ndjesh dhe ta shprehësh. Ka edhe një marifet tjetër: ta kuptosh këtë fjalë me kohën e ripërtërirë. Vendi dhe njeriu duan t’i nënshtrohen edebit. Atëherë vjen një rend etik dhe lind ihlasi. Kur lind vepra e pastër, fillon gjendja e salâ-së; njeriu zgjohet, në zemër bie dritë, dhe atëherë ndërtesa e vendi largohen nga mesi; mbetet vetëm dashuria dhe Qenia e Krijuesit…”
I gjithë universi është dëshmi e Tij. Ai është Hakku, i pamohueshëm. Ai është Gannij, i Panevojshëm për pranimin e askujt, Qenia e të Cilit është nga Vetvetja. Ai i ka fshehur botët brenda botëve dhe bekaja e Tij është e qëndrueshme. Duhet të meditojmë mbi kuptimet që i atribuojmë Atij. Ju duhet të jeni më të bukurit e atyre që arrijnë shpëtimin. Mendimet që e mbështesin tek Ai janë të vërteta. Allahu është i Vetmi Zotërues i fuqisë; Ai është Lartësia që largon vështirësitë tona. Ju nuk dini, ne robërit nuk dimë; flasim për atë që nuk dimë. Thyeni idhujt që i keni bërë evliá dhe shihni me dashuri. Sepse dashuria hap syrin e zemrës dhe tregon nga brenda. Allahu di, Allahu sheh, Allahu dëgjon. Kur t’ju vijë një sprovë, mbështetuni tek Ai, bëni sabër dhe dilni nga provimet me ballin në sexhde. Sepse Ai është Një; të gjitha nevojat i plotëson Ai. Ai të ngre nga shkallë në shkallë.
Allahu, Rabbi i botëve, Habir, i di të gjitha mendimet tuaja. Ai është Krijuesi i kësaj bote; a mos vallë nuk di për gjithçka? Rrënjët e pemës që do të japë fryt i ka mbjellë Ai; edhe ujitjen e di Ai. Ushqeni vlerën tuaj të veçantë e unike dhe meditoni mbi ngjarjet. Zbuloni misterin e kuptimeve të padukshme. Kërkoni të vërtetën e fshehtë brenda vetes dhe Allahu zgjedh disa prej jush. Ai është Zotëruesi i vetëm i rendit. Ai është Madhëria e pafund. Allahu është Rauf, i dhembshur, i mëshirshëm, lehtësues dhe Ai pas çdo vështirësie derdh mëshirë. Allahu sprovon dhe i do shumë durimtarët. Allahu është Zotëruesi i vetëm i mirësive; Ai i jep me bollëk frytet e Tij.
Teqeja është shtëpia shpirtërore e atyre që i drejtohen Atij me sinqeritet. Pa drejtim, biati nuk është asgjë. Në teqe ka çile; nëse çile mbaron, mbaron dashuria. Dervishit i duhet çile; çiles i duhet dashuri. Gafleti sjell mungesë të dashurisë së vërtetë; çile e largon gafletin.
Vlera jote është e barabartë me të gjithë…
Në teqe, nga shejhu e deri te familja e tij dhe bijtë shpirtërorë, vlera e tyre është e barabartë me të gjithë. Në të vërtetën e ekzistencës së myrshidit nuk ka kibër, ego, ndarje apo idhujtarizim personash. Nuk duhet të ketë shprehje të ngarkuara me mendjemadhësi. Në thelb, ekzistenca e teqeve në tarik është e bukur me ilm-i hakikat; dhe atë bukuri e jep muhabbeti. Thonë: si lind muhabbeti? Nëse nuk afrohesh, si do të lindë? Afrohu që të flasë zemra. Dashuria është emri i një udhëtimi… Hakikati nga ekzistenca, ekzistenca nga dashuria, dashuria nga djegia… Po djegia? Ajo është nga zemra… Dashuria dhe rendi janë simboli i njëshmërisë brenda një bashkësie teqeja. Ai që nuk arrin këtë simbol është larg nga e Vërteta e atij çasti. Ai Hakk që nga trupi e gdhend (naksh) në zemër. Fusha e dashurisë kërkon Një; dyshmëria është një çast i rremë! Ec drejt Njëshit, le të jetë i Dashuri yt Krijuesi…
Ilmi nga hakikati i Tij rrjedh çdo çast… Sa të ketë frymë njeriu, do të ketë ilm-i hakikat. Ndërprerjen e krijojnë njerëzit; drejtimi i gabuar të largon prej Tij. Ai e tërheq hakikatin e Tij; tasarrufi është i Tij: jep ose nuk jep, i jep kujt të dojë, ia merr kujt të dojë, jep sa të dojë. Posti është në zemër: “Atij që ia shtruam postin në zemër, ai u bë mik i Tij dhe e bëri hakikatin gjendje, por këtë nuk e pa si marifet. Marifetin e bëri Ai të dukshëm.”
Teqeja është një mjet. Thelbësore është ajo që është brenda. Le t’u kapemi vesileve dhe të kthehemi nga brenda, inshaAllah!
Allahu ka krijuar shkaqet dhe e ka vendosur dashurinë brenda. Ta rritësh është vepra jote… Ja pra, teqeja është vendi shpirtëror që e rrit atë vepër. O Zoti im, Ti je dëshmitar i dashurisë së mikut Tënd! Ç’dëshmitar tjetër të kërkojmë për dashurinë Tënde?
Me lutjen për të udhëtuar drejt dashurisë, koha juaj qoftë e bekuar; sepse e mira është prej Teje…HŞY
