Vlera jote është e barabartë me të gjithë…
Ti nuk je qendra e botës, mos e mendo veten si diçka. Lufta më e madhe e njeriut në këtë botë është me vetveten, sepse çdo gjë gjendet në botën e tij të brendshme — në frymën e shpirtit të tij. Tani shkronjat nuk duhen lexuar së prapthi, por drejt…
Gjendjet që Ai dëshiron janë ato që janë ngjyrosur me ngjyrën e Tij. Nëse njeriu dëshiron qëndrueshmëri, duhet të bashkojë kundërshtitë brenda vetes. Meqë tek njeriu ekziston nefsi, atëherë në gjendjen e tij gjenden të dy polet e kundërta. Mendjemadhësia është gjendja e pashmangshme e atij që shikon me egon. Në këtë rend që Ai ka krijuar, shih veten në pafuqinë tënde; të folurit shumë, të dalurit përpara nuk është përulësi. Përulësia që merr si qëndrim mund të vijë nga nefsi. Përulësia e vërtetë është heshtja…
Të lexosh nuk është vetëm të rendisësh shkronjat. Kur lexon, do të dëgjosh; do të hapësh veshin e shpirtit dhe do të dëgjosh me zemër.
Kuptimi është zemra e mikut; ai është në zemër, mikun do ta bësh mysafir në të…
Hiqe “unin” nga mesi, që të gjesh me Mikun “Ty”-në; le të heshtë çasti, që të shohësh Njeriun brenda vetes.
Përballë gjendjes së maturisë së Xhunejd el-Bagdadit, njerëzit mbeteshin të habitur. Atij që nuk largohej asnjë çast nga qetësia dhe heshtja përballë ngjarjeve, i pyetën për arsyen. “Kur shikon malin përballë, e sheh të palëvizshëm, por brenda tij shpërthejnë shumë kiamete,” tha ai.
Nëse njeriu, duke medituar në heshtje, kalon nga telvini në temkin, ai gjen atë “Njeri” brenda vetes — që nuk është unë, por Ai brenda meje.
Dervishi, duke kërkuar strehë në portën e murshidit të tij të përsosur, fillon të ecë në rrugën e Allahut nën krahët e mëshirës së tij. Në fillim saliku është i druajtur, por me kohë fillon të njohë rrugën dhe Zotin e rrugës. Duke shkrirë veprat dhe cilësitë e tij tek murshidi, ai i ngjan atij gjithnjë e më shumë. Aq sa nocionet “ti” dhe “unë” zhduken dhe bëhen NJË. Saliku nuk ekziston më në vetvete, por në murshidin e tij. Që nga ai çast, emri i salikut bëhet “Can”.
Sepse ai ia ka dorëzuar shpirtin murshidit dhe është bërë një shpirt me të. Kjo është pika e “të vdesësh para se të vdesësh”: pjesorja shkrihet në tërësinë, pika bashkohet me detin…
Në epokën e Lumturisë, ata të rinj që iu përkushtuan të Dërguarit të Allahut me gjithçka që kishin dhe që thoshin “Nëna dhe babai im qofshin fli për ty”, çfarë donin të thoshin vallë? A ia dhanë vërtet jetën atij, apo jetën e prindërve të tyre? Me këtë shprehje, ata tregonin se e vendosnin të Dërguarin mbi çdo gjë dhe se asgjë — as prindërit, as fëmijët — nuk mund t’i largonte nga të qenit pranë tij.
Pasuria dhe fëmijët, nëse vendosen përpara të Vërtetit, e pengojnë njeriun të bëhet një “Can” i vërtetë. Asgjë nga kjo botë kalimtare nuk duhet të na largojë nga përkujtimi i Allahut…
Të duash murshidin është diçka; por ta duash duke e kuptuar është tjetër gjë. Atëherë njeriu bëhet i vetëdijshëm për praninë e tij.
Kjo shkallë arrihet kur nuk sheh më asnjë ekzistencë në veten tënde dhe bëhesh një me murshidin…
E Vërteta fshihet në të diturit se çfarë duam. Duhet ta dimë se çfarë duam, në mënyrë që nëse kërkojmë dashurinë e vërtetë, të jemi të gatshëm për çdo sakrificë për të; ta mbrojmë Atë në çdo rrethanë dhe ta vendosim mbi çdo gjë. Sepse dashuria kërkon dëshmi. Nëse nuk e nxjerrim dashurinë tonë përpara në jetën tonë, ajo mbetet një dashuri e thatë…
Afërsia me të Vërtetin është ta vendosësh Atë përpara çdo gjëje në veprat, cilësitë dhe qenien tënde. Në pikën e afërsisë, realizohet vdekja para vdekjes. Të dhurohet jeta e vërtetë. Ti nuk je më — por ekziston në të Vërtetin…
Ndërsa filozofia perëndimore pyet: “Si është e mundur dija?”, filozofia islame pyet: “Si është i mundur Njeriu i Përsosur?”
Sepse e di se çdo gjë është e fshehur në ‘Njeriun’… HŞY
